Deze vallen tegen de Aziatische hoornaar zijn selectieve vallen. Selectief omdat grotere insecten zoals de Europese hoornaar de val niet kunnen betreden. De Aziatische hoornaar heeft wel toegang tot de val, samen met alle andere kleinere insecten. De kleine insecten kunnen echter ontsnappen via de roosters. De Aziatische hoornaar blijft wel gevangen.
Gebruik van de val
Je kan deze val op twee manieren gebruiken:
- Als val in het voorjaar en het najaar om jonge koninginnen van de Aziatische hoornaar te vangen.
- Als hulpmiddel om de stress bij bijen te verminderen op het ogenblik dat werksters van de Aziatische hoornaar de bijenkasten gaan benaderen. Dat gebeurt vanaf de zomerperiode.
In het voorjaar
- In het voorjaar (maart-april) komen de koninginnen verzwakt uit hun winterverblijf en gaan ze op zoek naar energie onder vorm van suikers. De lokstof is daarom een mengsel van 1/3 siroop, grenadine, suikerwater of een honingoplossing, 1/3 (zoete) witte wijn en 1/3 (kriek)bier.
- De lokstof dient zo gegeven te worden dat kleinere insecten hier niet in kunnen verdrinken. Daarom is de val voorzien van een laagje Argex-kleikorrels of een schaaltje met rooster.
- Om de koninginnen nog beter te lokken kan je op de binnen- en buitenkant van de conische invliegtrechter Trappit-lokmiddel spuiten (minisprayflesje 40 ml). Als je sprayflesje leeg is kan je het gratis laten bijvullen op de milieudienst. Vergeet niet om het lege flesje mee te brengen.
- Een flessenval hang je best op aan een boomtak, in de schaduw, zodat de fles niet oververhit geraakt en er geen mieren bij kunnen. Een doosvormige lokval zet je best op een verhoog (tafel, stoel, …) in de tuin, maar niet in de volle zon.
- Leg bovenop een doosvormige lokval een plankje of vloertegel die iets groter is dan de val. Dit zorgt ervoor dat de gevangen insecten niet voortdurend tegen het transparante deksel op vliegen en zo uitgeput geraken. Het zorgt ook voor minder slagregen in de val.
- Dagelijkse controle is noodzakelijk. Bij aanwezigheid van een koningin Aziatische hoornaar leg je de fles neer, wacht tot de hoornaar in de fles zit (en niet in het bovenste gedeelte), schroef het bovenste gedeelde af en de originele dop op de fles, en plaats daarna de fles minstens een halve dag in de diepvriezer. Het bovenste gedeelte kan je intussen op een andere PET-fles met kleikorrels schroeven en opnieuw buiten plaatsen of hangen. Je hoeft de hoornaar nadien niet uit de fles te verwijderen.
- Als er een koningin in je dozenval zit: eerst maximaal 3 minuten in de diepvriezer plaatsen. Alle insecten zijn op dit moment verdoofd en dit geeft je de kans om de andere insecten te redden. Enkel de koningin van de Aziatische hoornaar plaats je vervolgens terug in de diepvriezer gedurende een halve dag. Omdat het een zeer taai insect betreft kan je daarna voor de zekerheid best het hoofdje of achterlijf verwijderen d.m.v. een schaar, tang of mes. Dat kan uiteraard ook onmiddellijk na de korte vriesperiode.
- Na het verwijderen van een koningin controleer je of er nieuwe lokstof toegevoegd moet worden in het schaaltje en op de invliegtrechter. Daarna kan de lokval opnieuw buiten opgesteld worden.
- Stuur periodisch een tussenstand van het aantal gevangen hoornaarkoninginnen door naar de milieudienst milieu@westerlo.be, zodat we een idee hebben van de hotspots in Westerlo. Onze zoekteams kunnen deze info goed gebruiken bij het zoeken naar nesten!
In de zomer en het najaar aan bijenkasten
Als er werksters van de Aziatische hoornaar rond de bijenkasten vliegen verstoort dit in ernstige mate het foerageergedrag van onze honingbijen. Bij 4 tot 5 werksters (Aziatische hoornaars) voor de kast stopt de activiteit in de korf bijna volledig. Op dat ogenblik kan je de druk wat wegnemen door de val op de bijenkast te plaatsen.
De lokstof op dat ogenblik bestaat niet uit een zoet mengsel. Eiwitten zijn nu gegeerd en gezocht door de werksters. Ze zijn verzot op een stukje vis of kip. Leg dus bij voorkeur een klein stukje op een schoteltje en plaats deze in de val. Je zal merken dat de Aziatische hoornaars de val zullen opzoeken.
Zet de val niet in de volle zon. Bij extreme hitte kan deze beschadigd raken en kunnen de ongewilde bijvangsten sterven. Het zetten van de val betekent geen oplossing van het probleem van de aanwezigheid van een nest Aziatische hoornaars in de buurt. Het is een hulpmiddel, maar het opstarten van de zoektocht is de enige vorm van effectieve preventie. Sluit je aan bij de vrijwillige zoekteams om de nesten op te sporen zodat deze door professionelen kunnen verdelgd worden. Informeer je hierover bij de milieudienst.
Meer uitleg over de werking van de val kan je bekijken via de e-learningvideo’s op de website van het Vlaams Bijeninstituut. Je vindt er ook meer uitleg over het herkennen van de Aziatische hoornaar. Indien een onderdeel van de val om één of andere reden stuk raakt, kan je dit onderdeel vervangen. Elk onderdeel van de val is apart verkrijgbaar.
De lokvallen die de gemeente uitleent blijven eigendom van de gemeente. Je moet ze daarom na de voorjaarswerking (half mei) of na de zomer- en najaarswerking (half november) in propere staat terugbrengen naar de milieudienst. De milieudienst zal je hierover tijdig informeren.
Aziatische hoornaar herkennen
Hoornaars zijn bijna dubbel zo groot als een wesp of honingbij. Als eenvoudig trucje kan je de grootte van een 1 euro muntstuk in gedachten nemen. Hoornaars zijn altijd groter dan het muntstuk.
In België komen twee hoornaarsoorten voor: de Aziatische hoornaar en de Europese hoornaar. De Aziatische hoornaar is net iets kleiner dan de Europese hoornaar. De koningin van de Aziatische hoornaar meet 3,5 centimeter van kop tot angel. Ze is iets kleiner dan de Europese hoornaar koningin, die een lengte van 4 cm haalt. De werksters en darren, of mannetjes, zijn kleiner dan de koningin. Aziatische hoornaar werksters en darren worden gemiddeld 2.5 – 3 cm groot, Europese hoornaars weerom iets groter met 3 tot 3.5 cm. Je zal natuurlijk de kans niet krijgen om een levende hoornaar nauwkeurig te meten. Gebruik eerder het kleurpatroon om Aziatische van Europese hoornaars te onderscheiden.
