Steenmarters

Steenmarters komen in ons land veel meer voor dan vroeger, waardoor ze ook alsmaar meer in de buurt van mensen zijn. De dieren zien er erg schattig uit, maar kunnen ook schade veroorzaken in je huis, tuin of auto. Hoe kan je dat voorkomen?

Steenmarter in huis

Steenmarters hebben nood aan een warme en droge plek voor hun nest of schuilplaats. Daarom zoeken ze vaak rustige plekken in zolders, schuren, bijgebouwen en tuinhuisjes. Hun aanwezigheid kan soms leiden tot ongemakken zoals geurhinder, lawaaihinder en bijtschade. Steenmarters vangen of doden is wettelijk niet toegestaan. Het is ook nutteloos, omdat er algauw een andere steenmarter in de plaats kan komen. Er is slechts één oplossing: zorg ervoor dat ze niet binnen geraken. Denk je dat er steenmarter op je zolder of andere plaats in huis zit? Volg dan dit stappenplan om schade te voorkomen.

Stap 1: Kom te weten of er een steenmarter in je huis zit

Niet alleen steenmarters maar ook andere dieren kunnen lawaai maken of schade veroorzaken. Zoek op zolder naar typische sporen van de steenmarter.

• langgerekte typische uitwerpselen, heel vaak in hopen en in een hoek
• prooiresten zoals eierschalen en vogelresten
• bijtsporen in zacht materiaal zoals kabels
• afdrukken van poten op de auto, het dak of het terras
• soms vettige zwarte strepen tegen de gevel tot aan de dakrand

Vaak merken mensen pas dat ze een steenmarter in huis hebben wanneer de dieren isolatiemateriaal hebben losgerukt of gaten in daken of plafonds hebben gemaakt. Zie je een steenmarter in de tuin, dan betekent dit nog niet dat hij op je zolder woont. Steenmarters hebben een erg groot leefgebied. Geniet vooral van de waarneming, want het is een mooi dier dat maar weinig mensen te zien krijgen.

Stap 2: Zoek toegangen langs waar de steenmarter binnenkomt

Vooraleer je een steenmarter kan verjagen, moet je eerst weten waarlangs die naar binnenkomt. Het dier kan zich door openingen van 5 centimeter en spleten van 4 centimeter breed wurmen. Als je een opening met je hand kan maken, kan een steenmarter er ook doorheen.

Er zijn tal van plekken waarlangs een steenmarter naar binnen kan. Loop rond je woning en bekijk alle mogelijke toegangen tot het huis. Kijk zowel onderin als hogerop, want steenmarters kunnen anderhalve meter hoog springen en erg goed klimmen, zelfs tegen rechte muren. Steenmarters weten losliggende dakpannen omhoog te tillen, zich door zachte materialen te bijten en gaas opzij te duwen. Als je niet zeker bent of de steenmarter de opening gebruikt, steek dan een prop papier of doek in de opening. Wanneer die enkele dagen later uit het gat is geduwd of erin is getrokken, is de kans groot dat er een steenmarter is doorgekropen.

Stap 3: Zorg dat de steenmarter niet meer binnen kan

De enige blijvende manier om hinder door steenmarters in huis te voorkomen, is ervoor zorgen dat de steenmarter niet meer naar binnen kan. Dat kan door alle openingen waar hij door kan dicht te maken of door de openingen onbereikbaar te maken.

• Openingen dichtmaken
  Maak alle openingen waarlangs de steenmarter naar binnen kan blijvend dicht. Gebruik daarvoor een materiaal waar een steenmarter niet doorheen kan bijten, zoals een stevig gaas (gegalvaniseerd, draad die meer dan 1,45 millimeter dik is met een maasbreedte van maximum 4 op 4 centimeter), een metalen plaat of een houten plankje. Zorg ervoor dat dit materiaal goed stevig vastgemaakt zit, want marters zijn verbazend sterk.
• Openingen onbereikbaar maken
  In sommige situaties is het (bijna) onmogelijk om alle openingen dicht te maken of is het erg moeilijk, zoals bij rieten daken. In zo’n geval kan je er beter voor zorgen dat de openingen of gevoelige delen van het huis onbereikbaar blijven voor steenmarters.
  Let op: steenmarters zijn erg goede klimmers en kunnen zonder problemen anderhalve meter hoog springen. Ze klimmen ook moeiteloos rechte muren op en af wanneer diepe voegen houvast bieden.

Stap 4: Zorg voor een nieuwe woonst (optioneel)

Verjaag je een steenmarter uit je huis, dan neem je mogelijk de nest- of schuilplaats van het dier af. Je zou daarom elders een alternatieve schuilplaats voor de steenmarter kunnen voorzien. Als die schuilplaats goed genoeg is, kan dat voorkomen dat de steenmarter elders een andere woning opzoekt.

Steenmarter in de auto

Sommige steenmarters zetten wel eens hun tanden in autokabels of -leidingen en bijten ze daardoor stuk. Ook de isolatie van de motorkap wordt soms beschadigd. De schade is te voorkomen door preventieve maatregelen te nemen. 

Goede bescherming

• Garage
  Parkeer de auto in een goed afgesloten garage
• Mechanische afscherming
  Voorkom dat de steenmarter in de motorruimte geraakt door alle toegangen te laten afsluiten (bijvoorbeeld met een draadrooster) of laat de kwetsbare kabels en leidingen met stevige kabelgoten of -hulzen beschermen.
• Sommige automerken ontwikkelen speciale marterkits die de auto ontoegankelijk maken. Informeer je hierover bij je garagist of autoverdeler.
• Elektrische afscherming
  In de motorruimte wordt een stroomstootsysteem geplaatst dat werkt zoals een schrikdraad. Enkele metalen plaatjes worden op strategische plaatsen in de motorruimte aangebracht waardoor de steenmarter een (onschadelijke) elektrische schok voelt wanneer hij in de motorruimte kruipt. Je kan zo’n apparaatje zelf in de motorruimte installeren of laten plaatsen bij je autoverdeler of garagist. In dat laatste geval vermijd je eventuele problemen met de garantie op de auto.

Andere maatregelen (maar vaak minder efficiënt)

• Kippengaas of marterwerend tapijt
• Elektrische mat
• Ultrasoon apparaat
• Marterspray
• Geurblokjes

Waarom bijt een steenmarter in autokabels? Waarom kruipen steenmarters in auto’s? Is het omdat ze de warmte van de motor opzoeken?

Uit studies blijkt dat steenmarters soms rusten in auto’s, maar dat er geen verband is met de temperatuur. Auto’s maken deel uit van hun omgeving en als ze verstoord worden wanneer ze over straat lopen, dan zijn auto’s gewoon de dichtstbijzijnde schuilplaats. De schade in auto’s blijkt te pieken in het voorjaar en de zomer. In diezelfde periode, de maanden voorafgaand aan en tijdens de paartijd, vertonen steenmarters sterker territoriaal gedrag. Dan patrouilleren ze meer door hun territorium en laten overal geurmerken achter, ook op auto’s. Ze hebben geleerd dat auto’s af en toe de geur dragen van een vreemde steenmarter en patrouilleren wellicht daarom meer in de straten. In die periode komen ze dus vaker in contact met auto’s. De precieze oorzaak voor het bijten in de kabels hebben wetenschappers nog niet kunnen vaststellen. Wellicht is het ofwel een rechtstreeks gevolg van het verhoogde territoriaal gedrag: agressief bijtgedrag als reactie op een vreemde geur. Ofwel is het er indirect aan gerelateerd omdat ze in die periode vaker in de buurt van auto’s komen en het bijtgedrag veroorzaakt wordt door vluchtige synthetische stoffen die uit de kabels ontsnappen. 

Steenmarter in de tuin

Steenmarters zijn roofdieren. Ze eten muizen en ratten, maar ook vruchten, insecten, spinnen, en (keuken)afval. Ze zijn dol op eieren en durven uitzonderlijk ook wel eens een duif, kip, eend, cavia of dwergkonijn roven. Steenmarters zijn niet de enige dieren die kippen of andere tuindieren roven. Ook loslopende honden en vossen doen dat. Bescherm je dieren tegen marters, dan zijn ze meteen ook veilig voor andere mogelijke rovers.

Steenmarters en kippen, konijnen, cavia’s en hamsters

Steenmarters (maar ook loslopende honden of katten) durven andere dieren zoals kippen, konijnen, cavia’s en hamsters en eieren van kippen uit je tuin roven. Bescherm je dieren door ze in een goed afgesloten ren of hok te plaatsen.

• Nachthok
  Een goed afsluitbaar nachthok is de goedkoopste oplossing om je pluimvee en hun eieren te beschermen. Ze zijn verkrijgbaar in alle uitvoeringen en formaten maar slechts enkele bieden de garantie dat ze ook veilig zijn tegen rovers. Voorzie een stevig slotje en voorkom openingen van meer dan 5 centimeter en spleten groter dan 4 centimeter. Het hok kan je ’s avonds afsluiten en ’s morgens openen, maar je kan het ook voorzien van een automatisch openend deurtje. Zo’n handig deurtje werkt met een lichtsensor of een tijdschakelaar.
• Kippenren
  Je kan je dieren ook binnen een ren houden. Zorg voor een degelijke afsluiting. Om goed te functioneren moet die aan de volgende voorwaarden voldoen.
  • Gebruik stevig (marter)gaas van minstens 1,5 millimeter dik. Zo vermijd je dat de steenmarter er doorheen bijt.
  • Neem een maximale maasgrootte van 4×4 centimeter. Zo kan de steenmarter er niet doorheen glippen. Wil je ook kleine marterachtigen buiten houden neem dan een kleinere maasopening van 1,5×1,5 centimeter.
  • Marters zijn goede klimmers en springers. De hoogte van een kippenren is minstens twee meter hoog.
  • Een volière of kooi, die ook bovenaan en onderaan is dichtgemaakt, met hetzelfde gaas of een gaasnet is nog veiliger.
  • Een elektrisch schrikdraadje onderaan – op 20 centimeterhoogte – en bovenaan verhoogt de veiligheid. Doe dit wel rondom het gehele hok.
  • Extra beveiliging bij de grond is voor steenmarters niet noodzakelijk, want ze graven zelden, een lichte verplaatsbare konijnenren, zouden ze wel eens kunnen optillen. Je kan beter ineens je dierenhok ook vossenvrij maken door enkele tegels of platen van 40 centimeter breed rondom de omheining te leggen of de draad schuin naar buiten toe 50 centimeter diep in te graven. Zo kan de vos er niet onderdoor graven. Als je enkel een draad ingraaft, denk er dan aan een stenen drempel aan de toegangsdeur van het hok te leggen en de deur goed te laten aansluiten.
  • Bomen, schuurtjes en andere opstapjes naast het kippenhok zijn een ideale klimhulp. Een omheining verliest hierdoor zijn nut. Hou dus rekening met de omgeving van het kippenhok.

Meer informatie over steenmarters vind je op www.steenmarter.be en op  www.natuurhulpcentrum.be/steenmarters. Bij het natuurhulpcentrum kan je ook terecht voor de aankoop van materiaal en praktische hulp van hun marterteam.